Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach funkcjonuje od 1957 roku. Obecnie dysponuje 13 pomieszczeniami wystawienniczymi, znajdującymi się w piwnicach, na parterze i na pierwszym piętrze dwóch sąsiadujących ze sobą połączonych budynków (ul. Wąska 7-9).

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

W zbiorach placówki znajdują się eksponaty pogrupowane tematycznie w cztery działy:

  • Historia miasta Gorlice
  • Początki przemysłu naftowego na Ziemi Gorlickiej oraz działalność Ignacego Łukasiewicza
  • Wystawa pamiątek wojennych. Bitwa Gorlicka 1915
  • Etnografia Pogórzan i Łemków

Historia miasta Gorlice

Gorlice zostały założone w1354 roku przez rycerza Dersława Karwacjana jako tzw. miasto prywatne. Na ekspozycji, obejmującej jedno pomieszczenie na parterze, są prezentowane m.in. znaleziska i wykopaliska pochodzące z regionu Gorlic takie jak narzędzia z epoki kamienia, monety, herby i pieczęcie miasta, a także starodruki, dokumenty i przedmioty należące do tutejszych cechów rzemieślniczych, które działały na przestrzeni wieków.

W kolekcji znajduje się także oryginalny miecz katowski z XVII w., ma on na głowni łaciński napis „Fide sed cvi vide” (Bądź wierny lecz bacz komu), oraz znak kata “mistrza sprawiedliwości świętej”.

Ponadto można zobaczyć meble i wyposażenie pochodzące z dworów gorlickich i okolicznych.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Początki przemysłu naftowego na Ziemi Gorlickiej oraz działalność Ignacego Łukasiewicza

Ekspozycja poświęcona tematyce ropy naftowej, która tutejszym mieszkańcom była znana i wykorzystywana przez nich w celach gospodarczych „od zawsze” umieszczona jest w pomieszczeniu na parterze. XIX wieczną tradycję Gorlic będących kolebką polskiego przemysłu naftowego ilustrują dokumenty i pamiątki związane z pobytem Ignacego Łukasiewicza w mieście. Wynalazca pracował w Gorlicach w latach 1853-1858. To właśnie tutaj otrzymał z ropy najlepszą naftę, której użył w udoskonalonej przez siebie lampie. Dzięki Łukasiewiczowi Gorlice były pierwszym na świecie miastem, które zostało oświetlone za pomocą ulicznej lampy naftowej. Nastąpiło to w 1985 roku i od tego momentu datuje się początek rozwoju przemysłu naftowego w gorlickiem.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Wśród prezentowanych eksponatów można zobaczyć oryginalny alembik aptekarski pochodzący z pierwszej połowy XIX w. używany przez Łukasiewicza do destylacji ropy oraz odtworzony fragment starej apteki z niektórymi naczyniami i sprzętami pochodzącymi z laboratorium  Łukasiewicza. 

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Późniejszy rozwój kopalnictwa naftowego ilustrują miniatury świdrów wiertniczych systemu udarowego i rotacyjnego eksponowane wraz z modelami nowoczesnych wież wiertniczych rozmaitych typów. Ciekawą ekspozycję stanowi bogaty zestaw produktów naftowych otrzymanych z ropy naftowej w miejscowej rafinerii. Ekspozycję uzupełnia ciekawa kolekcja stołowych lamp naftowych znanych firm austriackich i niemieckich oraz zbiór lamp górniczych, kolejarskich, kaganków oliwnych i lichtarzy.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Godnym zwrócenia uwagi eksponatem jest prezentowana figurka Chrystusa Frasobliwego pochodząca z 1593 roku. Rzeźba ta pochodzi z kapliczki stojącej przy skrzyżowaniu gorlickich ulic Kościuszki i Węgierskiej. W tym miejscu Ignacy Łukasiewicz w 1854 roku zapalił pierwszą na świecie uliczną lampę naftową.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Wystawa pamiątek wojennych. Bitwa Gorlicka 1915

Tematyka I wojny światowej na ziemiach gorlickich obejmuje wystawy zajmujące łącznie 7 pomieszczeń na parterze i w piwnicach muzeum. Zgromadzono tu pamiątki przełomowej bitwy, stoczonej przez połączone siły austriacko-węgiersko-niemieckie z wojskami rosyjskimi. Krwawa bitwa rozpoczęta 2 maja 1915 roku w zasadniczy sposób zdecydowała o dalszych losach frontu wschodniego. W jej wyniku Gorlice niemal doszczętnie zostały zniszczone.

Dział ten podzielony jest na sześć ekspozycji:

Cisza przed burzą – mundury, odznaczenia, karykatury, przedmioty należące do żołnierzy trzech walczących na Ziemi Gorlickiej armii: astro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Dni grozy w Gorlicach – elementy wyposażenia i uzbrojenia żołnierzy w okresie walk na przełomie 1914/1915 roku oraz makieta przedstawiająca specyfikę wojny pozycyjnej.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Bitwa Gorlicka 2 maja 1915 r. – makieta plastyczna o wymiarach 2,5 m x 5 m przybliżająca rozmieszczenie jednostek oraz ich przemieszczanie się w pierwszym dniu Bitwy.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Krajobraz po bitwie – materiały dotyczące budowy cmentarzy wojennych oraz przykłady przedmiotów wciąż odnajdywanych, które świadczą o ciężkich walkach w tym regionie.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Gorlice w gruzach – fotografie ukazujące ogrom zniszczeń jakim uległo miasto w wyniku działań wojennych w okresie od 15 listopada 1914 do 2 maja 1915 r.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Ekspozycja figur woskowych – prezentuje postacie związane z wojennymi losami miasta i regionu.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Prezentowane zbiory dopełnione są planszami, szkicami, mapami wojskowymi oraz przedmiotami należącymi do żołnierzy.

Etnografia Pogórzan i Łemków

Eksponaty tego działu zawierają elementy kultury materialnej Pogórza Gorlickiego i Łemkowszczyzny. W sali stylizowanej na wnętrze chałupy z przełomu XIX i XX wieku prezentowane są miedzy innymi: sprzęty używane w gospodarstwie domowym, stroje Pogórzan i Łemków oraz rzemiosło artystyczne.

W tej części znajduje się ekspozycja poświęcona Bohdanowi Ihorowi Antonyczowi, poecie łemkowskiemu, który urodził się w Nowicy koło Gorlic.

Aktualne informacje o wystawach i wydarzeniach znajdziecie na stronie Muzeum

K.B.

Zamek – Muzeum w Łańcucie

Łańcut, muzeum, zamek, zespół pałacowo-parkowy, pomnik historii, historia, podkarpackie, Lubomirscy, Potoccy, zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie, zwiedzanie, turystyka, krajoznawstwo, wozownia, stajnie, pojazdy konne, Lubomirski, Potocki,

Zamek w Łańcucie, inaczej zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie, jest jedną z najpiękniejszych zachowanych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Obecnie w zamku mieści się siedziba Muzeum – Zamku w Łańcucie. Zamek może się pochwalić niezwykłymi wnętrzami mieszkalnymi oraz interesującą kolekcją pojazdów konnych. 

Łańcut, muzeum, zamek, zespół pałacowo-parkowy, pomnik historii, historia, podkarpackie, Lubomirscy, Potoccy, zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie, zwiedzanie, turystyka, krajoznawstwo, wozownia, stajnie, pojazdy konne, Lubomirski, Potocki,

Zamek został wzniesiony na polecenie Stanisława Lubomirskiego w latach 1629-1642. Jak na tamte czasy była to nowoczesna rezydencja typu „palazzo in fortezza”, składająca się z budynku mieszkalnego z wieżami w narożach otoczonego fortyfikacjami bastionowymi. W drugiej połowie XVIII wieku Izabella z Czartoryskich Lubomirska przekształciła fortecę w zespół pałacowo-parkowy.

Po śmierci księżnej marszałkowej Lubomirskiej, posiadłość stała się własnością jej wnuka Alfreda I Potockiego, który utworzył tutaj w 1830 roku ordynację. Z kolei jego syn Alfred II Józef był ściśle związany z dworem habsburskim, przez co w Łańcucie bywał bardzo rzadko. Z tego powodu zamek i park były mocno zaniedbanie.

Później zamek przeszedł w ręce Romana Potockiego, który z żoną Elżbietą z Radziwiłłów, przywrócił mu dawną świetność. Po gruntownej przebudowie i modernizacji, łańcucki zespół pałacowo-parkowy stał się jedną z najbardziej luksusowych rezydencji w Europie kontynentalnej. Bywało tu wielu przedstawicieli znakomitych rodów arystokratycznych oraz znanych dyplomatów. Często przyjeżdżali tutaj arcyksiążęta Rudolf oraz Franciszek Ferdynand. Na początku XX wieku ordynacja łańcucka zajmowała piąte pod względem wielkości miejsce w Polsce.

Od 1915 roku ordynatem na Łańcucie był Alfred III Potocki. W tym czasie do Łańcuta często przybywali przedstawiciele rodów królewskich, arystokracja polska i zagraniczna oraz politycy. Podejmowano tutaj m.in. króla rumuńskiego Ferdynanda z małżonką oraz Jerzego księcia Kentu z żoną. W 1944 roku Alfred III Potocki musiał opuścić Łańcut. Na szczęście w czasie działań podczas II wojny światowej zamek nie ucierpiał. Po tych wydarzeniach, zamek wraz z parkiem został przejęty przez Ministerstwo Kultury i Sztuki.

Łańcut, muzeum, zamek, zespół pałacowo-parkowy, pomnik historii, historia, podkarpackie, Lubomirscy, Potoccy, zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie, zwiedzanie, turystyka, krajoznawstwo, wozownia, stajnie, pojazdy konne, Lubomirski, Potocki,

Na tle innych magnackich rezydencji w Polsce, zamek w Łańcucie wyróżnia się najstarszymi i najpiękniejszymi wnętrzami.

Do najstarszych zachowanych należą Wielka Sień, Sala pod Stropem oraz Sala pod Zodiakiem. Pochodzą one z lat 40-tych XVII wieku. 

Liczną grupę stanowią wnętrza, które powstały w XVIII wieku. Wśród nich zachowały się: Apartament Brennowski, Pokój Pompejański, Apartament Chiński, Apartament Turecki, Sala Kolumnowa, Sypialnia księżnej Marszałkowej, Salon Bouchera. Z tego samego czasu pochodzą również: Salon Rokokowy i Galeria Rzeźb.

Najbardziej reprezentacyjne komnaty powstały na początku XIX wieku na I piętrze skrzydła zachodniego i są to: Sala Balowa i Wielka Jadalnia.

Z kolei na przełomie XIX i XX wieku zaaranżowano wiele wnętrz, z których większość przetrwała do dziś w prawie niezmienionej formie. Do najciekawszych należą m.in.: Biblioteka, Salon Narożny, Jadalnia nad Bramą i pokoje kąpielowe.

Łańcut, muzeum, zamek, zespół pałacowo-parkowy, pomnik historii, historia, podkarpackie, Lubomirscy, Potoccy, zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie, zwiedzanie, turystyka, krajoznawstwo, wozownia, stajnie, pojazdy konne, Lubomirski, Potocki,

W wymienionych pomieszczeniach znajdują się liczne dzieła sztuki. Do najcenniejszych należą m.in. autoportret Sofonisby Anguissoli z 1556 roku oraz rzeźba Antonia Canovy przedstawiająca Henryka Lubomirskiego jako Amora. Najstarsze eksponaty są częścią kolekcji tworzonej jeszcze przez księżną marszałkową Lubomirską, które znalazły się w Łańcucie w drugiej połowie XVIII wieku. Prezentowane wyposażenie wnętrz służyło dawniej celom użytkowym, ale też i dekoracyjnym.

W łańcuckim Muzeum możemy podziwiać różnorodne kolekcje mebli, sreber, porcelany, szkła, tkanin, instrumentów muzycznych, a także malarstwa i grafiki oraz bogaty księgozbiór. Warto podkreślić, że znajduje się tu największy w Polsce i najlepiej zachowany przykład biblioteki magnackiej. Wielkość kolekcji liczy 22 tysiące woluminów.

Łańcut, muzeum, zamek, zespół pałacowo-parkowy, pomnik historii, historia, podkarpackie, Lubomirscy, Potoccy, zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie, zwiedzanie, turystyka, krajoznawstwo, wozownia, stajnie, pojazdy konne, Lubomirski, Potocki,

Zespół pałacowy otacza stary, malowniczy park o charakterze angielskiego parku krajobrazowego. Park obejmuje obszar 36 ha i dzieli się na park wewnętrzny oraz park zewnętrzny poza fosą na wschód od zamku. W skład parku wewnętrznego wchodzą Ogród Włoski, Ogród Różany i Ogród Bylinowy. Wśród drzew znaleźć można glorietę z 1800 roku.

Na terenie parku znajduje się również szereg obiektów zabytkowych, takich jak Oranżeria, Zameczek Romantyczny, ujeżdżalnia, stajnie, wozownia, szkoła muzyczna (dawniej dom ogrodników) oraz Storczykarnia.

Łańcut, muzeum, zamek, zespół pałacowo-parkowy, pomnik historii, historia, podkarpackie, Lubomirscy, Potoccy, zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie, zwiedzanie, turystyka, krajoznawstwo, wozownia, stajnie, pojazdy konne, Lubomirski, Potocki,

Stajnie posiadają zachowaną oryginalną część dla koni wierzchowych oraz Szorownię Galową i Hol, w których ustawiono pojazdy konne z Muzealnej Kolekcji Pojazdów.

Muzeum w Łańcucie posiada dwie oddzielne kolekcje pojazdów konnych: kolekcję historyczną związaną z rezydencją po rodzinie Potockich i ta liczy 55 pojazdów oraz kolekcję muzealną, gromadzoną po II wojnie i wciąż otwartą, liczącą obecnie prawie 80 pojazdów.

Łańcut, muzeum, zamek, zespół pałacowo-parkowy, pomnik historii, historia, podkarpackie, Lubomirscy, Potoccy, zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie, zwiedzanie, turystyka, krajoznawstwo, wozownia, stajnie, pojazdy konne, Lubomirski, Potocki,

W 2005 roku zespół zamkowo-parkowy w Łańcucie został wpisany na listę pomników historii.

Na oficjalnej stronie Muzeum-Zamek w Łańcucie znajdziecie aktualne informacje dotyczące godzin otwarcia, cen biletów wstępu, zasad zwiedzania, a także dowiecie się dlaczego w Muzeum kapcie są obowiązkowe. 

Możecie też odbyć wirtualny spacer po parterze oraz pierwszym i drugim piętrze zamku. 

 

K.B.