Ścieżka przyrodnicza “Rymanów Zdrój”

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

Ścieżka przyrodnicza "Rymanów Zdrój"

Ścieżka przyrodnicza “Rymanów Zdrój” przebiega w większości przez tereny leśne. Ma za zadanie zapoznanie turystów z walorami przyrodniczymi lasów położonych w leśnictwie Rymanów Zdrój. Na ścieżce wyznaczonych jest 17 stanowisk z ciekawymi informacjami. Ścieżka ta ukazuje również wpływ człowieka, w tym pracę leśników, na wygląd i funkcjonowanie biocenoz leśnych.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

Ścieżka przyrodnicza “Rymanów Zdrój” jest jedną z najpopularniejszych tras pieszych w tym rejonie. Oznakowana jest biało-czerwonym kółkiem i ma długość około 8,5 km. Jej przejście, spacerowym tempem zajmuje 3-4 godzin.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

Stanowiska na trasie ścieżki przyrodniczej:

  1. Historia Rymanowa Zdroju
  2. Torfowisko
  3. Zamczyska – góra 561 m n.p.m.
  4. Mrowisko
  5. Wierchowa – punkt widokowy
  6. Paprocie
  7. Ochrona Lasu
  8. Kopalnia
  9. Pomnik przyrody Daglezja
  10. Karmisko dla zwierząt leśnych
  11. Skrzypy
  12. Polana Horodziska
  13. Środowisko łąkowe – Polana Wilcza
  14. Barwinek pospolity
  15. Wołtuszowa Cerkwisko
  16. Remiza dla ptaków
  17. Punkt czynnej ochrony płazów
Compass, mapa, Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

Fragment mapy Rymanów Zdrój i okolice, Wydawnictwo Compass.

1. Historia Rymanowa Zdroju

Historia Rymanowa Zdroju jest nierozerwalnie związana z rodziną Potockich, którzy nabyli tutejsze dobra w 1872 roku. Nowi właściciele, hr. Stanisław Potocki i jego żona Anna z Działyńskich Potocka należeli do grona patriotycznych, światłych i gospodarnych rodzin szlacheckich. Podczas wycieczki, zorganizowanej 16 sierpnia 1876 roku, hrabia Stanisław Potocki odkrył obfite źródła mineralne w dolinie Taboru. Analiza chemiczna potwierdziła właściwości lecznicze wód.

Istniejące tu źródła mineralne rozdzielono na trzy zdroje. Potoccy nadali im nazwy od imion członków rodziny Anny Działyńskiej-Potockiej: ojca Tytusa Działyńskiego, matki Celestyny z Zamojskich Działyńskiej oraz ciotki Klaudii Działyńskiej. Oficjalnie uzdrowisko zostało otwarte w 1881 roku.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

2. Torfowisko

Torfowisko to zbiorowisko roślin łąkowo-bagiennych i błotnych, z których wytwarzane są złoża torfu. Torfowiska powstają w obniżeniach terenu i na podłożu trudno przepuszczalnym, w klimacie umiarkowanym i chłodnym. Rośliny torfotwórcze wykazują nieograniczony wzrost tzn. że starsze części stopniowo obumierają i tym samym powiększają pokłady torfu.

Najważniejszą rolę odgrywają mchy, głównie torfowce oraz turzyce, a w niektórych typach torfowisk również krzewiki i wrzosowate. Torfowiska traktowano do niedawna jako nieużytki, dziś docenia się ich ważną rolę w retencji wody (zdolność zatrzymywania wody).

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

3. Góra Zamczyska 561 m n.p.m.

Góra Zamczyska dominuje w krajobrazie tej części Beskidu Niskiego zwanego Wzgórzami Rymanowskimi. Widziana od strony Rymanowa wyróżnia się uskokowym profilem, odmiennym od okolicznych, krągłych szczytów. Taki kształt góry jest pozostałością po wałach grodziska. Nazwa góry oraz podania ludowe mówią o istniejącym tu niegdyś zamku. Podobno z ruin tego zamku pobierano kamień na budowę kościoła parafialnego w Rymanowie.

Na kulminacji góry od strony północno-wschodniej stwierdzono dobrze zachowany wał kamienno-ziemny o szerokości 3,5 do 5 metrów i wysokości dochodzącej do 1,5 metra, wał zachował się również od strony południowo-wschodniej.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

Góra Zamczyska w zimowej odsłonie

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

4. Wierchowa - punkt widokowy

Polanka zlokalizowana jest na zboczach góry Zamczyska. Rozpościera się z niej widok, między innymi na górę Żabią i Kopiec. Polana jest otoczona młodym lasem (zwanym przez leśników młodnikami).

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

5. Mrowisko

Mrowiska składają się z części podziemnej, sięgającej niekiedy do głębokości 2 m i nadziemnej, w kształcie kopca z igliwia, gałązek, ziaren piasku i kawałków żywicy. Mrówki spełniają istotną rolę w ograniczaniu liczebności szkodliwych owadów leśnych, szczególnie w początkowych okresach gradacji. Ze względu na korzyści, jakie dają lasom, mrówki zostały objęte ochroną, a niszczenie mrowisk jest karalne.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

6. Paprocie

Paprocie rosną najczęściej w cienistych lasach, rzadziej na mokrych łąkach. Ścisłej ochronie gatunkowej podlegają: długosz królewski, pióropusznik strusi, podrzeń żebrowiec, języcznik zwyczajny, salwinia pływająca. Ochronie częściowej podlega paprotka zwyczajna. Jednak na trasie ścieżki spotyka się najczęściej naręcznicę samczą.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

7. Ochrona lasu

W ochronie lasu ważną rolę odgrywa zabezpieczenie lasu przed zniszczeniem przez czynniki abiotyczne (pożary leśne, przemysłowe zanieczyszczenia powietrza) oraz czynniki klimatyczne (huragany, okiść, mróz, wysokie temperatury, grad, nadmiar wilgoci lub jej brak). Istotna jest też ochrona przed nadmiernym użytkowaniem ściółki, brakiem lub nadmiarem poszczególnych składników substancji pokarmowych w glebie. Spośród szkodników największe znaczenie mają owady, zwłaszcza wykazujące tendencję do masowego występowania.

8. Kopalnia

W lasach całego Beskidu Niskiego można spotkać opuszczone kopalnie, zapadnięte kopanki i rdzewiejące kiwony. Są to pozostałości po eksploatacji ropy naftowej. Ropa znalazła się w centrum zainteresowania, gdy w 1853 roku w aptece Mikolascha we Lwowie Ignacy Łukasiewicz wydestylował z ropy naftowej, naftę świetlną, która w czasie spalania dawała jasny, niekopcący płomień. Więcej do poczytania o Ignacym Łukasiewiczu i historii nafty znajdziecie na blogu: Ignacy Łukasiewicz – pierwszy nafciarz

Ze względu na zagrożenie skażenia wód mineralnych, prace przy wydobyciu ropy w okolicach Rymanowa Zdroju zostały wstrzymane, a ostateczna likwidacja odwiertu nastąpiła w 1921 roku.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

9. Daglezja - pomnik przyrody

Daglezja, czyli jedlica zielona, jest to gatunek, który pierwotnie występował w zachodniej części Ameryki Północnej. Obecnie wprowadzanie obcych gatunków do lasów jest niedopuszczalne. Jednak w  przedwojennej Europie właściciele lasów ulegali „modzie” na nierodzime gatunki drzew leśnych.

10. Karmisko

Duże ssaki występujące w lesie to przeważnie roślinożercy. Zjadają one w dużych ilościach roślinność trawiastą, zioła, krzewinki, pędy i liście krzewów oraz owoce i korę drzew leśnych. W okresie zimowym naturalna baza pokarmowa dla zwierzyny ulega znacznemu zmniejszeniu. Dokarmianie zwierzyny karmą przygotowaną przez człowieka ma na celu uzupełnienie niedostatku naturalnego pożywienia i przetrwanie przez zwierzynę zimy w dobrej kondycji.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

11. Skrzypy

Skrzyp bierze swoją nazwę od charakterystycznego dźwięku, jaki wydaje podczas ściskania rośliny. Skrzyp skrzypi, ponieważ  błony komórek są przesycone krzemionką. Niektóre gatunki skrzypów, jak skrzyp polny, łąkowy i leśny mają znaczenie lecznicze. Natomiast skrzyp olbrzymi, który dorasta nawet do 2 metrów, podlega ścisłej ochronie.

12. Polana Horodziska

Nazwa polany Horodziska sugeruje, że istniało tu osadnictwo grodowe z okresu średniowiecza. Być może było ono związane z Górą Zamczyska, u stóp której jest położona. Niedaleko polany przepływa Czarny Potok, którego nazwa pochodzi od ciemnych łupków pokrywających dno i brzegi. Na początku polany Horodziska znajdują się kapliczka św. Huberta, skład drewna oraz odwiert wody mineralnej. Największą atrakcją tego miejsca są kwitnące jesienią kwiaty zimowita jesiennego często mylonego z krokusem. Zimowit jesienny podlega ścisłej ochronie gatunkowej.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

13. Polana Wilcza

Polany leśne z uwagi na połączenie łąki z otaczającym je lasem to szczególnie bogate środowisko flory i fauny. Z rzadkich gatunków roślin będących pod całkowitą ochroną występuje zimowit jesienny i kilka gatunków storczyków. Płazy i gady reprezentowane są na tym stanowisku przez kumaka nizinnego i górskiego, ropuchę szarą, żabę trawną, salamandrę plamistą, padalca, jaszczurkę żyworódkę i zwinkę oraz żmiję zygzakowatą i zaskrońca.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

14. Barwinek pospolity

Barwinek pospolity jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. Barwinek pospolity jest trujący, zawiera alkaloidy, flawonoidy, sole mineralne, kwasy organiczne (mrówkowy, bursztynowy). Jest wykorzystywany w ziołolecznictwie, ponieważ obniża ciśnienie, wykazuje działanie przeciwkrwotoczne, działa pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy. Barwinek kwitnie od marca do maja.

15. Wołtuszowa

Wołtuszowa jest to nieistniejąca wieś lokowana na prawie wołoskim w 1470 roku pod nazwą „Baluthowa”, na terenie rymanowskich dóbr rodu Sienieńskich. W ramach „Akcji Wisła” w 1945 roku całą ludność przesiedlono na Ukrainę, w rejon Tarnopola. Opustoszałą wieś spalił oddział UPA, aby Polacy nie mogli jej zająć. Cerkiew z 1899 r. pw. Opieki NMP została rozebrana w 1953 r. Na wschód od cerkwiska, na zboczu, znajduje się cmentarz. Wśród ocalałych nagrobków jest jeden z zachowaną datą 1889 r.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

Kolejnym ciekawym przystankiem jest polanka z rzeźbami beskidzkich zbójników, popularnie nazywana Polaną Zbójnicką. 

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

W zimie zbóje również pilnują polany i opowiadają swoją historię. 

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

16. Remiza dla ptaków

Remizy dla ptaków są to powierzchnie, na których gospodaruje się wyłącznie pod kątem stworzenia optymalnych egzystencji dla ptaków. Remizy zajmują obszar porośnięty drzewami i krzewami (grab, buk, jarzębina, czeremcha, głóg, bez, trzmielina, kruszyna, róże ), których owoce są chętnie spożywane przez ptaki, a także występuje stałe, dostępne źródło wody. W zakrzaczeniach ptaki znajdują korzystne warunki do zakładania gniazd. W celu uzupełnienia miejsc lęgowych rozwiesza się budki lęgowe.

17. Punkt czynnej ochrony płazów

Płazy w okolicy Rymanowa Zdroju reprezentowane są przez salamandrę plamistą i traszki oraz kumaki, żaby, ropuchy i rzekotkę drzewną. Płazy są drapieżnikami i wiele z nich odgrywa pożyteczną rolę, bo ich ofiarą padają larwy i owady związane ze strefą dna lasu.

Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska
Rymanów Zdrój, Beskid Niski, ścieżka przyrodnicza, Wołtuszowa, Polana Zbójnicka, łemkowszczyzna, Jaga Kora, Łemkowie, na szlaku, wędrowanie, turystyka piesza, przyroda, natura, las, Zamczyska

Ścieżka opracowana i wytyczona została przez Nadleśnictwo Rymanów.

Źródło: J. Tomkiewicz, W. Zagórski, „Ścieżka przyrodnicza Rymanów Zdrój”, Rocznik Rymanowa Zdroju 2003, Stowarzyszenie Przyjaciół Rymanowa Zdroju.

Zdjęcia: K.B.

Ścieżka przyrodnicza “Rymanów Zdrój” w zimowej scenerii

Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach funkcjonuje od 1957 roku. Obecnie dysponuje 13 pomieszczeniami wystawienniczymi, znajdującymi się w piwnicach, na parterze i na pierwszym piętrze dwóch sąsiadujących ze sobą połączonych budynków (ul. Wąska 7-9).

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

W zbiorach placówki znajdują się eksponaty pogrupowane tematycznie w cztery działy:

  • Historia miasta Gorlice
  • Początki przemysłu naftowego na Ziemi Gorlickiej oraz działalność Ignacego Łukasiewicza
  • Wystawa pamiątek wojennych. Bitwa Gorlicka 1915
  • Etnografia Pogórzan i Łemków

Historia miasta Gorlice

Gorlice zostały założone w1354 roku przez rycerza Dersława Karwacjana jako tzw. miasto prywatne. Na ekspozycji, obejmującej jedno pomieszczenie na parterze, są prezentowane m.in. znaleziska i wykopaliska pochodzące z regionu Gorlic takie jak narzędzia z epoki kamienia, monety, herby i pieczęcie miasta, a także starodruki, dokumenty i przedmioty należące do tutejszych cechów rzemieślniczych, które działały na przestrzeni wieków.

W kolekcji znajduje się także oryginalny miecz katowski z XVII w., ma on na głowni łaciński napis „Fide sed cvi vide” (Bądź wierny lecz bacz komu), oraz znak kata “mistrza sprawiedliwości świętej”.

Ponadto można zobaczyć meble i wyposażenie pochodzące z dworów gorlickich i okolicznych.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Początki przemysłu naftowego na Ziemi Gorlickiej oraz działalność Ignacego Łukasiewicza

Ekspozycja poświęcona tematyce ropy naftowej, która tutejszym mieszkańcom była znana i wykorzystywana przez nich w celach gospodarczych „od zawsze” umieszczona jest w pomieszczeniu na parterze. XIX wieczną tradycję Gorlic będących kolebką polskiego przemysłu naftowego ilustrują dokumenty i pamiątki związane z pobytem Ignacego Łukasiewicza w mieście. Wynalazca pracował w Gorlicach w latach 1853-1858. To właśnie tutaj otrzymał z ropy najlepszą naftę, której użył w udoskonalonej przez siebie lampie. Dzięki Łukasiewiczowi Gorlice były pierwszym na świecie miastem, które zostało oświetlone za pomocą ulicznej lampy naftowej. Nastąpiło to w 1985 roku i od tego momentu datuje się początek rozwoju przemysłu naftowego w gorlickiem.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Wśród prezentowanych eksponatów można zobaczyć oryginalny alembik aptekarski pochodzący z pierwszej połowy XIX w. używany przez Łukasiewicza do destylacji ropy oraz odtworzony fragment starej apteki z niektórymi naczyniami i sprzętami pochodzącymi z laboratorium  Łukasiewicza. 

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Późniejszy rozwój kopalnictwa naftowego ilustrują miniatury świdrów wiertniczych systemu udarowego i rotacyjnego eksponowane wraz z modelami nowoczesnych wież wiertniczych rozmaitych typów. Ciekawą ekspozycję stanowi bogaty zestaw produktów naftowych otrzymanych z ropy naftowej w miejscowej rafinerii. Ekspozycję uzupełnia ciekawa kolekcja stołowych lamp naftowych znanych firm austriackich i niemieckich oraz zbiór lamp górniczych, kolejarskich, kaganków oliwnych i lichtarzy.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Godnym zwrócenia uwagi eksponatem jest prezentowana figurka Chrystusa Frasobliwego pochodząca z 1593 roku. Rzeźba ta pochodzi z kapliczki stojącej przy skrzyżowaniu gorlickich ulic Kościuszki i Węgierskiej. W tym miejscu Ignacy Łukasiewicz w 1854 roku zapalił pierwszą na świecie uliczną lampę naftową.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Wystawa pamiątek wojennych. Bitwa Gorlicka 1915

Tematyka I wojny światowej na ziemiach gorlickich obejmuje wystawy zajmujące łącznie 7 pomieszczeń na parterze i w piwnicach muzeum. Zgromadzono tu pamiątki przełomowej bitwy, stoczonej przez połączone siły austriacko-węgiersko-niemieckie z wojskami rosyjskimi. Krwawa bitwa rozpoczęta 2 maja 1915 roku w zasadniczy sposób zdecydowała o dalszych losach frontu wschodniego. W jej wyniku Gorlice niemal doszczętnie zostały zniszczone.

Dział ten podzielony jest na sześć ekspozycji:

Cisza przed burzą – mundury, odznaczenia, karykatury, przedmioty należące do żołnierzy trzech walczących na Ziemi Gorlickiej armii: astro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Dni grozy w Gorlicach – elementy wyposażenia i uzbrojenia żołnierzy w okresie walk na przełomie 1914/1915 roku oraz makieta przedstawiająca specyfikę wojny pozycyjnej.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Bitwa Gorlicka 2 maja 1915 r. – makieta plastyczna o wymiarach 2,5 m x 5 m przybliżająca rozmieszczenie jednostek oraz ich przemieszczanie się w pierwszym dniu Bitwy.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Krajobraz po bitwie – materiały dotyczące budowy cmentarzy wojennych oraz przykłady przedmiotów wciąż odnajdywanych, które świadczą o ciężkich walkach w tym regionie.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Gorlice w gruzach – fotografie ukazujące ogrom zniszczeń jakim uległo miasto w wyniku działań wojennych w okresie od 15 listopada 1914 do 2 maja 1915 r.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Ekspozycja figur woskowych – prezentuje postacie związane z wojennymi losami miasta i regionu.

muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze
muzeum pttk, gorlice, bitwa gorlicka, historia, ziemia gorlicka, łemkowie, łemkowszczyzna, pogórzanie, I wojna światowa, ignacy łukasiewicz, ropa naftowa, nafta, lampa naftowa, przemysł naftowy, noclegi, jedlicze

Prezentowane zbiory dopełnione są planszami, szkicami, mapami wojskowymi oraz przedmiotami należącymi do żołnierzy.

Etnografia Pogórzan i Łemków

Eksponaty tego działu zawierają elementy kultury materialnej Pogórza Gorlickiego i Łemkowszczyzny. W sali stylizowanej na wnętrze chałupy z przełomu XIX i XX wieku prezentowane są miedzy innymi: sprzęty używane w gospodarstwie domowym, stroje Pogórzan i Łemków oraz rzemiosło artystyczne.

W tej części znajduje się ekspozycja poświęcona Bohdanowi Ihorowi Antonyczowi, poecie łemkowskiemu, który urodził się w Nowicy koło Gorlic.

Aktualne informacje o wystawach i wydarzeniach znajdziecie na stronie Muzeum

K.B.